Onterfd. Krijg ik nu helemaal niets meer?

09th nov 2017, Author: admin

Het kan voorkomen dat een ouder in zijn of haar testament besluit dat een van de kinderen wordt uitgesloten van een erfenis. In principe mag je als erflater (= degene die het testament heeft opgemaakt) zelf besluiten wie je tot erfgenaam benoemt en hoeveel diegene krijgt. Je mag tenslotte zelf over je eigen vermogen beschikken. Je mag daarom dus ook je kinderen uitsluiten als erfgenaam.

De wetgever heeft echter ook bepaald dat een onterfd kind aanspraak kan maken op een deel van de erfenis van zijn of haar ouder. Dit wordt de legitieme portie genoemd. In dit blog zal ik meer vertellen over die legitieme portie en hoe je er als onterfd kind aanspraak op kunt maken.

Waarop heb je recht bij de legitieme portie?

Om aanspraak te kunnen maken op de erfenis, zowel geld als spullen, moet je erfgenaam zijn. Het punt bij de legitieme portie is dat je juist geen erfgenaam bent. Je kunt alleen aanspraak maken op een geldbedrag. Je hebt verder geen invloed op de erfenis en de verdeling hiervan onder de erfgenamen. Dat betekent concreet dat je bijvoorbeeld geen aanspraak maakt op die antieke klok of de ketting van je moeder waaraan je zo gehecht bent. De waarde van de erfenis (= het saldo van de nalatenschap) wordt als uitgangspunt genomen, en daarvan krijg je een bepaald geldbedrag. Je hebt hierdoor een vordering op de nalatenschap. Die vordering mag je bij de erfgenamen indienen. Alleen in die zin heb je nog met de erfgenamen te maken. Je bent in feite schuldeiser van de nalatenschap geworden. De hoogte van de vordering is de helft van het bedrag dat je zou krijgen als erfgenaam als er geen testament zou zijn en de verdeling volgens de wet zou plaatsvinden. Dit bedrag wordt dan nog gedeeld door het aantal achtergelaten personen door de overledene. Dat zijn dan meestal de kinderen, maar in het geval van een nog levende andere ouder wordt diegene ook meegenomen in de berekening.

Hoogte van de legitieme portie

De hoogte van de legitieme portie is naast het saldo van de nalatenschap nog afhankelijk van giften die de erflater tijdens zijn leven heeft gedaan. Het zou kunnen dat een erflater, om ervoor te zorgen dat de legitieme portie zo klein mogelijk is, allerlei giften aan anderen heeft gedaan. De wetgever heeft ervoor gezorgd dat de waarde van die giften alsnog wordt meegeteld voor het bepalen van de legitieme portie, als het ware alsof ze nooit zijn weggegeven. Giften die de legitimaris (diegene die aanspraak maakt op de legitieme portie) zelf heeft gekregen gaan van zijn legitieme portie af. Wat ook wordt meegeteld zijn de schulden van de erfenis (bijvoorbeeld kosten voor de uitvaart), die worden dan weer afgetrokken van het totale bedrag van de erfenis.

Andere opties

Hiervoor is gesproken over de legitieme portie als recht. Je mag er ook gewoon voor kiezen om je legitieme portie te laten voor wat hij is. Dat zou heel goed kunnen wanneer de familieverhoudingen al dusdanig verstoord zijn dat je ook geen geldbedrag meer wenst te ontvangen.

Het kan ook zo zijn dat je wél erfgenaam bent, er is dan dus geen sprake van onterving. Er zijn verschillende opties om een erfenis te aanvaarden; verwerping, zuivere of beneficiaire aanvaarding, zie daarvoor een eerdere blog: http://www.jpb-legal.nl/wet-bescherming-erfgenamen-tegen-schulden/. Het kan in dat geval zo zijn dat je de erfenis verwerpt, maar bij de verklaring van die verwerping een klein voorbehoud maakt. Je kunt dan verklaren toch aanspraak te willen maken op een bedrag, namelijk het bedrag ter hoogte van de legitieme portie; je komt dan niet toe aan de afweging van zuivere of beneficiaire aanvaarding.

Onwaardigheid en kritiek

In een eerdere blog schreef ik over onwaardigheid van erfgenamen. (Zie: http://www.jpb-legal.nl/erven-zonder-testament-amerikaanse-toestanden-rondom-erfenis-prince-ook-in-nederland/) In het geval van onwaardigheid kun je geen aanspraak maken op je legitieme portie. In het wetsartikel over onwaardigheid staat dat een onwaardige geen voordeel kan trekken uit een nalatenschap. Bij een beroep op de legitieme portie zou sprake zijn van voordeel; onwaardigheid slaat dus ook op de legitieme portie. Er is ook kritiek op de legitieme portie. Het recht om zelf over je eigen vermogen te beschikken als erflater wordt hiermee door de wetgever beperkt, aangezien de wet nu bepaalt dat kinderen hoe dan ook recht hebben op hun legitieme portie. Je kunt als erflater je kind dus feitelijk nooit voor 100% onterven, tenzij het kind onwaardig is.

Vragen over de legitieme portie?

Heb je naar aanleiding van deze blog vragen over erfrecht, over nalatenschapsplanning, of over (een beroep op) de legitieme portie? Neem dan vrijblijvend contact op met Jorrit den Besten, erfrechtspecialist van Advocatenkantoor JPB Legal via 030 – 233 40 15 of via info@jpb-legal.nl.

Comments (0)

LEAVE A REPLY

Your email address will not be published. Required fields are marked *